اگر در حال تحقیق درباره تفاوت دستگاه نوروفیدبک با دستگاه تحریک الکتریکی مغز (TDCS) هستید احتمالا می ‌خواهید بدانید هر کدام دقیقا چه کاری انجام می ‌دهد، برای چه هدفی مناسب تر است، چه مزایا و محدودیت هایی دارد و کدام دستگاه کاربردی و منطقی تر است. البته به یاد داشته باشید که نوروفیدبک و tDCS روش های پزشکی و توانبخشی هستند و انتخاب آنها باید با نظر متخصص (روان ‌پزشک، نورولوژیست، متخصص توانبخشی یا روان ‌شناس بالینی) انجام شود. در این مطلب بدون اغراق های تبلیغاتی به مقایسه این دو دستگاه خواهیم پرداخت.

خرید دستگاه tDCS

دستگاه نوروفیدبک چیست؟

نوروفیدبک یا EEG-Neurofeedback نوعی بازخورد زیستی است که در آن فعالیت مغز با EEG ثبت می ‌شود همچنین می توان آن را مثل یک آینه ی هوشمند برای مغز دانست چون در هر لحظه نشان می ‌دهد مغز شما در چه وضعیتی قرار دارد و کمک می ‌کند بتوانید آن را بهتر تنظیم کنید. این دستگاه با چند حسگر کوچک که روی سر گذاشته می ‌شوند، امواج مغزی را دریافت می کند و همان لحظه نتیجه را به شکل تصویر یا ویدئو روی مانیتور نشان می ‌دهد. هر وقت مغز شما متمرکز تر و آرام تر شود یا در حالت مناسب تری قرار گیرد، تصویر واضح تر و بهتر نمایش داده می شود. همین بازخورد سریع باعث می شود مغز کم کم  یاد بگیرد خودش را تنظیم کند. یعنی نوروفیدبک بدون دارو و بدون درد، کمک می ‌کند مغز مثل یک عضله با تمرین قوی ‌تر و منظم ‌تر شود.

tDCS یا دستگاه تحریک الکتریکی مغز چیست؟

tDCS مخفف Transcranial Direct Current Stimulation است. روشی غیر تهاجمی که در آن با قرار دادن الکترود ها روی پوست سر، جریان الکتریکی بسیار ضعیفی برای مدت محدود اعمال می ‌شود تا تحریک ‌پذیری نورون‌ ها به صورت موقت تغییر کند. این روش در سال‌ های اخیر به‌ عنوان ابزاری در پژوهش ‌های علوم اعصاب و همچنین برای ارزیابی و درمان برخی اختلالات به کار می ‌رود. از مهم‌ ترین مزایای tDCS می‌توان به هزینه کم، انجام آسان، غیرتهاجمی بودن و بدون درد بودن آن اشاره کرد. طبق تحقیقات و آمارهای جدید مشخص شده که tDCS پتانسیل درمانی در مواردی مانند دردهای مزمن عصبی، بیماری پارکینسون، بهبود پس از سکته مغزی، وزوز گوش، آسیب ‌های نخاعی و مغزی، افسردگی و برخی مشکلات دیگر را دارد.

جدول مقایسه دستگاه های نوروفیدبک و tDCS

مطالب مرتبط:

بهترین دستگاه نوروفیدبک برای شروع کار

دستگاه تحریک الکتریکی مغز tDCS چیست؟

تفاوت های اصلی نوروفیدبک و tDCS

به طور کلی می توان گفت نوروفیدبک مغز را با بازخورد و تمرین به خود تنظیمی آموزش می ‌دهد در حالی که tDCS با جریان ضعیف، تحریک پذیری مغز را موقتا تغییر می ‌دهد تا برخی عملکرد ها تقویت یا تعدیل شوند. اما ممکن است سوالی پیش بیاد که کدام روش بهتر است؟ برای پاسخ به این سوال باید به موارد زیر توجه داشته باشید:

هدف و انتظار از مداخله

نوروفیدبک برای زمانی که هدف شما یادگیری تدریجی خود کنترلی مغز باشد مناسب است یعنی فرد با تمرین ‌های تکرارشونده یاد می‌ گیرد الگوی فعالیت مغزی خود را بهتر تنظیم کند. اما اگر هدف شما تعدیل کوتاه‌ مدت تحریک ‌پذیری مغز طبق یک پروتکل مشخص باشداین روش tDCS مناسب است. در این روش، تمرکز بیشتر روی اثر فیزیولوژیک مستقیم است.

متناسب با مشکلات یا نیاز

هر دو روش برای حوزه ‌هایی مثل توجه، خلق، خواب و توان بخشی بررسی شده ‌اند اما قدرت شواهد در مشکلات مختلف متفاوت است. بهتر است انتخاب بر اساس شواهد مرتبط با شرایط فردی انجام شود.

کیفیت اجرا و تجربه مرکز

حتی بهترین روش‌ ها هم اگر با پروتکل نامناسب، ارزیابی ناقص یا اجرای غیرحرفه ‌ای انجام شوند نتیجه مطلوب نمی‌ دهند. در  tDCS، تنظیم پارامترها و رعایت نکات ایمنی مهم است و همچنین در نوروفیدبک، انتخاب پروتکل و کیفیت ثبت EEG و روند آموزش نقش بسیار مهمی دارد.

ایمنی و عوارض

tDCS عوارض معمولا خفیف و گذرا مانند گزگز، خارش، تحریک پوستی، گاهی سردرد خفیف را به همراه دارد. همچنین نوروفیدبک نیز عوارض خاصی در پی ندارد.

تفاوت در هزینه

نوروفیدبک معمولا هزینه ‌برتر است چون سیستم  EEG، نرم ‌افزار و تجهیزات بیشتری لازم دارد و اغلب جلسات بیشتری هم می‌ خواهد.  tDCSاغلب کم‌ هزینه ‌تر است چون دستگاه و مصرفی‌ های ساده ‌تری دارد و معمولا دوره درمان آن کوتاه‌ تر و ساده ‌تر است.

سوالات متداول (FAQ)

نتیجه کدام روش سریع‌ تر است؟

نتیجه به فرد، هدف، شدت مشکل و کیفیت اجرا بستگی دارد. نوروفیدبک معمولا به جلسات تمرینی متعدد نیاز دارد، tDCS  هم معمولا در قالب پروتکل چند جلسه‌ ای اجرا خواهد شد. در نتیجه برای همه یکسان نیست.

آیا tDCS درد دارد؟

خیر. تنها احساس گزگز و خارش خفیف را به همراه دارد است و معمولا دردناک نیست.

آیا می ‌توان نوروفیدبک و tDCS را ترکیب کرد؟

بله، در برخی پژوهش ها و درمان ها می‌ توان نوروفیدبک و tDCS را ترکیب کرد تا تحریک مغز با تمرینِ خود تنظیمی همراه شود. اما این کار باید فقط زیر نظر متخصص و با رعایت ایمنی انجام شود.