درمان سکته مغزی با rTMS یا دستگاه تحریک مغناطیسی مغز یکی از روش های نوین توانبخشی مغز است که با استفاده از تحریک مغناطیسی غیرتهاجمی به بهبود عملکرد حرکتی، گفتاری و شناختی بیماران پس از سکته کمک می کند. دستگاه ار تی ام اس برای سکته مغزی با هدف تحریک نواحی آسیب دیده یا تنظیم فعالیت بخش های سالم مغز به کار می رود و می تواند در کنار فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتاردرمانی، روند بازگشت توانایی های بیمار را تقویت کند. در این مطلب بررسی می کنیم rTMS چیست، چگونه در درمان سکته مغزی استفاده می شود و چه افرادی می توانند از آن بهره مند شوند.
rTMS چیست؟
rTMS یا تحریک مغناطیسی مکرر مغز یک روش درمانی غیرتهاجمی است که در آن از پالس های مغناطیسی برای تحریک بخش های مشخصی از مغز استفاده می شود. دستگاه rTMS شامل یک کویل مغناطیسی است که روی سر بیمار قرار می گیرد و بدون نیاز به جراحی یا بیهوشی، امواج مغناطیسی کنترل شده را به نواحی هدف در مغز ارسال می کند. در توانبخشی سکته مغزی، این روش می تواند به تنظیم فعالیت مغز، تحریک مسیرهای عصبی و کمک به بهبود عملکرد هایی مانند حرکت، گفتار و تمرکز کمک کند و معمولا در کنار درمان هایی مثل فیزیوتراپی و کاردرمانی استفاده می شود.
درمان سکته مغزی با آر تی ام اس (rTMS) چگونه است؟
هدف اصلی درمان سکته مغزی با rTMS، کاهش و بهبود عوارضی است که پس از سکته ایجاد می شوند. افرادی که سکته مغزی را تجربه می کنند ممکن است با مشکلات زیر مواجه شوند:
- فلج شدن یا ناتوانی در کنترل حرکت دست، پا، سر و گردن
- مشکل در صحبت کردن و بروز اختلالات گفتاری
- ناتوانی در جویدن و بلع غذا
- نداشتن تعادل هنگام راه رفتن
هر کدام از این عوارض می توانند کیفیت زندگی فرد را کاهش دهند. به همین دلیل انتخاب یک روش درمانی مناسب برای کنترل و بهبود این مشکلات اهمیت زیادی دارد. در درمان سکته مغزی با rTMS، بخش های مشخصی از مغز که مسئول کنترل حرکت، گفتار، بلع و تعادل هستند با پالس های مغناطیسی تحریک می شوند. این پالس ها جریان های الکتریکی ضعیفی در مغز ایجاد می کنند و باعث فعال شدن سلول های عصبی در نواحی آسیب دیده می شوند. این تحریک می تواند به بهبود عملکرد سلول های عصبی و انتقال بهتر پیام های حرکتی به اندام های بدن کمک کند. با تکرار جلسات تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال یا TMS، معمولا روند بهبود عوارض سکته مغزی بهتر و سریع تر پیش می رود.
طبق گزارشات مشخص شده است که استفاده از دستگاه rTMS در بیماران مبتلا به سکته مغزی در 50 تا 75 درصد موارد می تواند قدرت عضلات اندام فوقانی را بهبود دهد. همچنین این روش ممکن است افسردگی پس از سکته را تا 60 تا 85 درصد کاهش دهد. بهترین نتایج معمولا زمانی دیده می شود که درمان در کمتر از 6 ماه پس از سکته آغاز شود.
این کار باید توسط متخصص مغز و اعصاب، طب فیزیکی و توان بخشی یا روانپزشک، نوروتراپیست آموزش دیده انجام شود. به طور کلی جلسات معمولا روزانه یا چند بار در هفته انجام می شود و دوره درمان حدود 10 تا 30 جلسه است.
مطالب مرتبط:
تحریک مغناطیسی مغز یا TMS چیست؟
مزایای دستگاه rTMS برای سکته مغزی
همانطور که گفتیم حدود نیمی از بیماران پس از سکته مغزی دچار مشکلات حرکتی می شوند. علاوه بر این، سکته مغزی می تواند در بسیاری از افراد باعث بروز افسردگی شدید شود. برای درمان این عوارض معمولا از روش های دارویی و غیردارویی استفاده می شود. برای مثال، مشاوره و گفت وگو با پزشک متخصص می تواند به بهبود وضعیت روحی و جسمی بیمار کمک کند. با این حال مصرف دارو و مشاوره برای همه بیماران نتیجه مطلوب ندارد.
در چنین شرایطی یکی از روش های غیردارویی مؤثر، درمان سکته مغزی با rTMS است. در این روش تحریک مغناطیسی مغز یا TMS به بهبود روند درمان کمک می کند و می تواند مسیر بهبودی بیمار را کوتاه تر کند. از جمله مزایای استفاده از دستگاه rTMS برای سکته مغزی عبارت اند از:
بهبود حرکت دست و اندام فوقانی
بیشترین شواهد مربوط به بهبود عملکرد حرکتی به ویژه دست و بازو، وقتی rTMS همراه با تمرین های توان بخشی انجام شود.
آفازی یا اختلال گفتار پس از سکته
دستگاه rTMS می تواند شدت آفازی غیرروان را کاهش دهد و در نامیدن، تکرار و گفتار خودبه خودی اثر مثبت داشته باشد.
اختلال بلع، درد عصبی، شناخت و افسردگی پس از سکته
rTMS در چند حوزه پس از سکته بررسی شده است، از جمله اختلال بلع، افسردگی، درد نوروژنیک و شناخت اما کیفیت شواهد و پروتکل ها یکسان نیستند و هنوز به استاندارد قطعی نرسیده اند.
عوارض درمان سکته مغزی با تحریک مغناطیسی مغز
عوارض درمان سکته مغزی با تحریک مغناطیسی مغز یا TMS معمولا موقتی و خفیف است اما باید زیر نظر پزشک انجام شود. شایع ترین عوارض شامل سر درد، احساس ناراحتی یا درد خفیف در محل قرار گرفتن دستگاه روی سر، سرگیجه، خستگی، گزگز پوست سر و گاهی حساسیت به صدا به دلیل صدای کلیک دستگاه است.
در موارد بسیار نادر ممکن است تشنج رخ دهد به ویژه در افرادی که سابقه صرع، آسیب مغزی شدید، مصرف برخی داروها یا وسایل فلزی و کاشتنی در سر دارند. به همین دلیل پیش از شروع درمان باید وضعیت بیمار، داروها و سابقه بیماری ها بررسی شود تا TMS با ایمنی بیشتری انجام گیرد.
چه کسانی نباید rTMS انجام دهند؟
rTMS معمولا غیرتهاجمی و قابل تحمل است اما برای همه ی افراد مناسب نیست. موارد احتیاط یا منع شامل:
- افرادی که سابقه صرع یا تشنج دارند.
- وجود فلز یا ایمپلنت الکترونیکی در سر و گردن، مثل کاشت حلزون، کلیپس آنوریسم، محرک مغزی، برخی پمپ ها یا قطعات فلزی
- ضربان ساز قلب یا دفیبریلاتور در برخی شرایط
- مصرف داروهایی که آستانه تشنج را پایین می آورند.
- تومور فعال مغزی یا وضعیت پزشکی ناپایدار
در صورت درمان سکته مغزی با استفاده از این روش توصیه می شود با پزشک متخصص مشورت شود.
هزینه درمان سکته مغزی با آر تی ام اس
هزینه درمان سکته مغزی با rTMS در کلینیک ها و مراکز درمانی مختلف یکسان نیست و بسته به شرایط بیمار، تعداد جلسات، پروتکل درمانی و تعرفه هر مرکز می تواند متفاوت باشد. توجه داشته باشید در برخی مراکز تعرفه درمان با rTMS ممکن است بر اساس هر لوب مغزی به صورت جداگانه محاسبه می شود. برای اطلاع دقیق از شرایط درمان، تعداد جلسات موردنیاز و هزینه نهایی می توانید با کلینیک ها و مراکز درمانی مختلف تماس بگیرید و اطلاعات خود را تکمیل کنید.
کلام آخر
در مجموع درمان سکته مغزی با rTMS می تواند روشی ایمن و کمک کننده برای بهبود عملکرد مغز و کاهش عوارض طولانی مدت سکته باشد. این روش با تحریک هدفمند نواحی آسیب دیده مغز، به ارتقای کیفیت زندگی بیماران کمک می کند. در صورتی که rTMS در زمان مناسب و با پروتکل درمانی درست انجام شود می تواند نتایج قابل توجهی به همراه داشته باشد. برای بررسی شرایط فردی و انتخاب بهترین مسیر درمان، مشورت با متخصص مغز و اعصاب با تجربه ضروری است.
